De DNA Dialogen
Knippen en plakken in het DNA van menselijke embryo’s, hoe denk jij hierover?
In 2012 is er een techniek ontwikkeld die het mogelijk maakt DNA eenvoudig te wijzigen. Nadat de Chinees He Jiankui in 2018 tegen alle regels in die techniek gebruikte om de eerste genetisch aangepaste baby’s geboren te laten worden is onderzocht hoe Nederlanders denken over het aanpassen van embryo-DNA (zie dnadialoog.nl).
Het mag nog niet: knippen en plakken in het DNA van menselijke embryo’s. Het aanpassen van embryo-DNA heeft gevolgen voor ons allemaal en roept daarom veel vragen op. Bijvoorbeeld: is het oké om het DNA aan te passen om zo erfelijke ziektes uit het DNA te verwijderen? Hoe denk jij hierover? In de afgelopen jaren zijn we daarover in gesprek gegaan met diverse groepen mensen. Zij konden meepraten in dialogen om hun gedachten en gevoelens te delen.
Uit de gevoerde gesprekken in een eerste Nederlands project (de DNA-dialoog van 2019 tot 2021) bleek, dat de deelnemers over het algemeen niet principieel tegen het aanpassen van DNA van toekomstige kinderen waren. Maar dat betekent niet dat ze er automatisch voorstander van waren. Ze vonden het alleen goed als het wordt gebruikt voor het voorkomen van ernstige erfelijke aandoeningen, zonder dat belangrijke (maatschappelijke) waarden onder druk komen te staan.
Maar dan? Wat moesten politici daar dan mee? Hoe houd je rekening met maatschappelijke waarden? Is de ene waarde belangrijker dan de andere? Wat voor beleid konden politici daarop maken?
Het project De DNA dialogen (van 2022-2027) brengt waarden van verschillende groepen uit de samenleving in beeld en komt met opties hoe deze naar beleid kunnen worden vertaald.
Wil je meer weten? Geef je dan op voor het mini-symposium ‘Hoe nu verder?’ op 9 september 2026. Meer informatie onder de foto.
Wegens privacy redenen is dit een echte (anonieme) quote met een foto van een fictief persoon. Photocredit: Alex Green.
Mini-symposium ‘Hoe nu verder?’
De afgelopen jaren zijn we daarover in gesprek gegaan op allerlei plekken in Nederland en met veel verschillende mensen.
Wat we hebben geleerd, delen we op
9 september 2026 graag met iedereen die betrokken was, en natuurlijk ook met jou.
Het belooft een bijzondere dag te worden. We presenteren niet alleen de belangrijkste uitkomsten van De DNA dialogen, maar laten ook zien op welke creatieve manieren we deze gesprekken hebben gevoerd. Je maakt bijvoorbeeld kennis met de Genmarkt, de Atlas van De DNA dialogen en de stellingen in Polis.
Natuurlijk kun je ook zelf in gesprek gaan met de onderzoekers achter deze bijzondere methodes én met allerlei andere mensen die hebben meegedaan.
Een speciaal onderdeel van het mini-symposium is de promotieplechtigheid van onderzoeker Diewertje Houtman. Zij verdedigt dan haar proefschrift over De DNA dialogen – en jij kunt daar gewoon bij zijn.
Reserveer deze datum nu alvast in je agenda en meld je aan via de link. De uitnodiging volgt na je aanmelding. Deze save the date mag gedeeld worden!
De DNA Dialogen
Expositie de DNA dialogen: ‘Zou jij het DNA van je toekomstige kind laten aanpassen?’
Draai aan het Rad van Genetica, luister naar persoonlijke verhalen en ontdek hoe en acteurs het gesprek over embryo-DNA tot leven brengen. Van 1 september 2026 tot 1 januari 2027 is in het Erasmus MC de interactieve tentoonstelling De DNA dialogen te bezoeken.
Sleutelen aan het DNA van toekomstige kinderen: goed idee of niet? Met CRISPR-Cas kunnen wetenschappers heel gericht veranderingen aanbrengen in embryo-DNA. Daarmee komt iets wat lang sciencefiction leek steeds dichterbij: ernstige erfelijke aandoeningen voorkomen door het DNA van een embryo aan te passen. Maar als het kan, willen we het dan ook? Welke aandoeningen zouden we willen voorkomen? En wie bepaalt waar de grens ligt?
Wat sciencefiction leek, komt steeds dichterbij
De afgelopen jaren gingen onderzoekers van De DNA dialogen hierover in gesprek met zoveel mogelijk verschillende mensen in heel Nederland: van mensen met een genetische aandoening tot scholieren, christenen en moslims. Die gesprekken laten zien hoeveel overeenstemming er is over veel onderliggende waarden, maar ook hoe verschillend mensen naar dezelfde technologie kijken.
Zo ziet Ad Alblas, voorzitter van een belangenvereniging voor mensen met een zeldzame erfelijke aandoening van de oogzenuw, vooral kansen: “Wij hopen dat deze aandoening uitgebannen gaat worden voor het nageslacht.” Een bezoeker van het DNA Storytellers Café benadrukt juist een andere kant: “Een kind krijgen moet geen pick and choose worden. We zijn allemaal een mix van toevalligheden.”
Ook de manier waarop die gesprekken werden gevoerd was allesbehalve alledaags. Acteurs speelden toekomstige ouders die voor genetische keuzes kwamen te staan en storytellers deelden persoonlijke ervaringen. Op de Genmarkt gingen onderzoekers op een echte markt in Zeewolde met voorbijgangers in gesprek over embryo-DNA. Met opvallende ‘genetische producten’ maakten ze een ingewikkeld onderwerp tastbaar.
In de tentoonstelling komen al die stemmen en vormen samen. Bekijk video’s, quotes, cartoons en kunst, luister naar persoonlijke verhalen en draai zelf aan het Rad van Genetica. Zo ontdek je niet alleen wat mensen vinden van het aanpassen van embryo-DNA, maar vooral welke waarden, zorgen en verhalen achter hun standpunten schuilgaan.
De tentoonstelling vertelt je niet wat je moet vinden
De tentoonstelling vertelt je niet wat je moet vinden. Je ontdekt hoe verschillend anderen naar het aanpassen van embryo-DNA kijken en wordt uitgedaagd om zelf positie te kiezen. Waar sta jij?
Waar: balkon van de Centrale Ontvangsthal, Erasmus MC
Wanneer: 1 september 2026 – 1 januari 2027
Foto: Sanne Hofker
Keuzes over wat (niet) te doen met het aanpassen van embryo-DNA gaan iedereen in de samenleving aan.
Wij van De DNA dialogen vinden het belangrijk dat alle verschillende gedachten en gevoelens aan bod komen. Want deze keuzes kunnen gevolgen hebben voor jou persoonlijk én voor de maatschappij. We kijken daarbij naar welke belangen, behoeftes en waarden uit de samenleving een rol spelen. Ofwel, wat vinden mensen belangrijk als het gaat om het knippen en plakken in DNA. En hoe wordt dit vertaald naar regels en wetten? Kortom: “Wat willen we met de mogelijkheid om het DNA van embryo’s aan te passen?”
Wat doen jullie dan?
Op verschillende manieren en met verschillende mensen zijn we in gesprek gegaan over het aanpassen van embryo-DNA.
Dit onderwerp is niet alleen belangrijk voor wetenschappers en experts; iedereen heeft het recht om mee te praten over de toekomst van de mens. Jouw mening telt!
In een dialoog hebben we het bijvoorbeeld gehad over de volgende vragen: Hoe zou onze toekomst er uit moeten zien, en hoe niet? Wie mag hierover beslissen? Wat zijn de mogelijke voordelen van het aanpassen van embryo-DNA? Welke risico’s brengt deze technologie met zich mee? Hoever willen we gaan in het aanpassen van ons DNA? We hebben er verschillende evenementen voor georganiseerd.
Foto: Sanne Hofker
We gebruikten kunst, muziek en design om de dialoog op gang te brengen.
Naast wetenschappelijke methodes gebruikten we ook kunst, zoals muziek, fotografie, theater en design. Want niet iedereen is een wetenschapper, maar wel iedereen heeft recht op een mening over het aanpassen van DNA. En deze kunstvormen hielpen om verschillende mensen, met verschillende achtergronden, te betrekken bij het gesprek, en om dieper over het onderwerp na te kunnen denken. Daarom vertelden we verhalen en stelden we vragen op verschillende manieren, om zoveel mogelijk verschillende meningen en ideeën te verzamelen. En ook de resultaten houden we niet voor onszelf, maar delen we met iedereen. Onder andere op deze website, als een groeiende collectie.
Agenda
Wanneer?
Wat?
Waar?
26-11-2026 | 12:30 | Campus Woudestein
12:30
Promotieplechtigheid Boy Vijlbrief
Op 26 november 2026 verdedigt Boy Vijlbrief zijn proefschrift ‘Designing the future baby’.
Inloop vanaf 12:30 uur. Begin 13:00 uur.
Senaatszaal Erasmus Universiteit, Campus Woudestein (Openbaar)
Wie zitten erachter?
De DNA dialogen bestaat uit meer dan 30 partijen
De DNA-dialogen is een samenwerking tussen verschillende partijen met hetzelfde doel: afstemming tussen wat er mogelijk is op medisch gebied en wat we als samenleving belangrijk vinden. De DNA-dialogen is gesubsidieerd door de Nederlandse organisatie voor wetenschappelijk onderzoek (NWO), en maatschappelijke en culturele instituten, bedrijven en beroepsverenigingen.